Landbouw, stikstof en natuur I

Landbouw, stikstof en natuur I

Elke beroepsgroep heeft met heel wat overheidsregels te maken. Geen enkele beroepsbeoefenaar vindt dat leuk. Elke beroepsbeoefenaar wil met zijn vak bezig zijn en niet met regeltjes en administratie.

Hierover kunnen boeren meepraten. Wat er aan overheidsregels (vaak ook uit Brussel) over hen wordt uitgestort…

Milieugroeperingen

Daar komt nog bij dat boeren ongewild met milieugroeperingen te maken krijgen die zich met hun werk bemoeien.

De bezetting van een varkenshouderij door dierenactivisten, kort geleden, is daar een schokkend voorbeeld van.

Maar er worden door milieugroepen ook rechtszaken gevoerd over landbouw. Deze rechtszaken leiden tot uitspraken die voor de ‘meest gewone gang van zaken’ in de melkveehouderij van groot belang zijn.

Een opvallend voorbeeld daarvan is de uitspraak (eigenlijk: een serie van vier uitspraken) die de Raad van State heel kort geleden, op 29 mei 2019, gedaan heeft.

Weiden van vee

Die uitspraken gaan over de uitstoot van stikstof en het effect daarvan op natuurgebieden. Meer specifiek gaan die uitspraken over uitstoot van stikstof door ‘het weiden van vee’ en ‘het bemesten van grond’. Die twee activiteiten zijn toch wel de meest kenmerkende bezigheden van een ‘grondgebonden’ melkveebedrijf.

In die uitspraken staat de vraag centraal of voor deze activiteiten een vergunning volgens de Wet Natuurbescherming nodig is. En zo ja, hoe dan vastgesteld moet worden of het betrokken melkveebedrijf zo’n vergunning kan krijgen.

De uitspraken hebben trouwens een veel verder strekkende betekenis. Niet alleen voor de landbouw, maar voor alle activiteiten waarmee stikstof uitgestoten wordt, hebben de uitspraken gevolgen. Bijvoorbeeld voor vliegveld Lelystad; daarover in de volgende blog.

Wat was er aan de hand?

Er waren vier verschillende agrarische bedrijven, in Gelderland en Limburg. Deze bedrijven hielden zich onder meer bezig met ‘het weiden van vee’ en ‘het bemesten van grond’.

Natura 2000

Het probleem was dat deze bedrijven hierdoor wellicht schade toebrachten aan ‘stikstof gevoelige natuurwaarden’ in nabij gelegen ‘Natura 2000-gebieden’.

De bedrijven hadden voor ‘het weiden van vee’ en ‘het bemesten van grond’ geen vergunning op grond van de Wet Natuurbescherming.

MOB en Leefmilieu, dat zijn verenigingen die zich voor het milieu inzetten, vonden dat die bedrijven daardoor illegaal handelden. Zij vroegen Gedeputeerde Staten (van Limburg en Gelderland) om tegen die bedrijven op te treden. Volgens MOB en Leefmilieu brachten de bedrijven schade toe aan de genoemde Natura 2000 gebieden.

Geen natuurvergunning nodig?

Gedeputeerde Staten vond dat de betrokken bedrijven voor die activiteiten helemaal geen natuurvergunning hoefden te hebben. Gedeputeerde Staten baseerden die mening op een uitlating van de Staatssecretaris Landbouw: “Het weiden van vee en het bemesten van grond zal worden uitgezonderd van de Natuurbeschermingswet-vergunningplicht.”

Habitat richtlijn

Er is een Europese richtlijn, de zogenaamde ‘Habitat richtlijn’. Die richtlijn schrijft voor hoe de Nederlandse wet op de natuurbescherming ingericht moet zijn.

In die richtlijn staat dat voor ‘elk plan of project’ (daaronder valt volgens Leefmilieu ook het weiden van vee en het bemesten van grond), welk ‘plan of project’ zogenaamde ‘significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000 gebied’, een zogenaamde ‘passende beoordeling’ gemaakt moet worden.

Volgens de richtlijn mogen de ‘bevoegde instanties’ pas toestemming voor zo’n ‘plan of project’ geven nadat er zekerheid is dat dit ‘plan of project’ de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied (Natura 2000) niet zal aantasten.

De vraag was dus of de Staatssecretaris iets gezegd had wat in strijd was met een Europese richtlijn (de Habitat richtlijn).

Deze kwestie kwam bij de Raad van State. De Raad van State heeft aan het Hof van Justitie gevraagd hoe de Habitat richtlijn moet worden uitgelegd. De Raad van State had behoefte aan die uitleg om te kunnen beoordelen of de Staatssecretaris ‘het bemesten van grond’ en ‘het weiden van vee’ wel vergunningvrij mocht maken.

Hof van Justitie

Het Hof van Justitie heeft als antwoord gegeven dat altijd als een ‘passende beoordeling’ moet worden gemaakt, dit op ‘individueel niveau’, dus per project (en niet per categorie) moet plaatsvinden.

Een uitzondering van de vergunningplicht (per categorie) (zoals bijvoorbeeld voor de categorie ‘bemesten van grond’ of voor de categorie ‘weiden van vee’) kan volgens het Hof alleen maar als ‘objectief en met zekerheid is uit te sluiten dat die projecten significante gevolgen hebben voor één of meer Natura 2000 gebieden’. Met zekerheid wordt bedoeld: ‘wetenschappelijke zekerheid’. Dat is nogal wat.

Raad van State

De Raad van State komt vervolgens tot het oordeel dat de uitzondering op de vergunningplicht voor het weiden van vee en het bemesten van grond niet deugt – want in strijd is met de Habitat richtlijn.

Dat betekent dat MOB en Leefmilieu ‘ontvankelijk’ zijn en dat betekent dat de Raad van State ‘inhoudelijk moet beoordelen’ of aan de betrokken 4 agrarische bedrijven wel of niet een vergunning had moeten gegeven. Let wel: het beslissen over het wel of niet geven van een vergunning doet de Raad van State niet. De Raad van State geeft alleen aanwijzingen met betrekking tot de afgifte van die vergunning. In elk geval kon GS niet volstaan met de mededeling ‘een vergunning is niet nodig’.

Op de vraag of en zo ja, hoe die vergunning wel of niet verleend kon worden, kom ik terug in een volgend blog.

PAS

Daar zal het gaan over de zogenaamde ‘PAS’ (het Programma Aanpak Stikstof depositie). Ook hierover heeft de Raad van State in de uitspraken van 29 mei een heel interessante noot gekraakt.

Mocht u vragen hebben naar aanleiding van deze blog, neem dan contact op met mr. J.H. (Jaap) van der Meulen.

ADVOCATENKANTOOR ALDERSE BAAS

Wij zijn er om jou te helpen!

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten