Het Boet-dossier: met juridisch oog bekeken

Het Boet-dossier: met juridisch oog bekeken

Het afgelopen jaar zijn er veel ontwikkelingen geweest bij de Koninklijke Vereniging Het Friesch Paarden Stamboek (KFPS). Aanleiding was de goedkeuring van de dekhengst Boet 516 (v. Jouwe). Bij de publicatie van het beoordelingsrapport van deze hengst blijkt dat de hengst cornage – een verlamming aan de stemband – heeft. In dit artikel wordt aan de hand van chronologische volgorde de verschillende gebeurtenissen inzake Boet juridisch beoordeeld.

Onderzoek is uitgevoerd door Alderse Baas Advocaten, mevrouw mr. J. (Josien) Kuiper (jkuiper@aldersebaas.nl).

Uitslag cornage-onderzoek

Voordat een hengst daadwerkelijk wordt goedgekeurd als dekhengst bij het KFPS, moet hij voldoen aan strenge selectie-eisen op het gebied van exterieur, kwaliteit van de voorouders, verwantschapspercentage, sport, karakter en gezondheid. Dit wordt mede onderzocht door de Hengstenkeuringscommissie (hierna: jury) bij het Centraal Onderzoek (CO) in het Hippisch centrum in Exloo. Destijds bestond de jury uit: Harrie Draaier (voorzitter), Jaap Boersma en Frenk Jespers.

Het CO van 2019 – waar Boet aan deelnam – vond plaats van 10 september tot en met 16 november 2019.  In de eerste week van het CO vindt er een cornageonderzoek (laryngoscopie) plaats. Bij Boet werd een afwijking aan de stemband geconstateerd. De jury heeft hetzelfde onderzoek nogmaals laten uitvoeren door de Diergeneeskundige Faculteit in Utrecht onder leiding van prof. dr. Sloet van Oldruitenborgh-Oosterbaan. Deze faculteit doet ook het cornageonderzoek voor het KWPN-stamboek. De uitslag van dit laatste onderzoek was ‘net niet acceptabel’.

Juridisch oogpunt

De uitslag van Boet ‘net niet acceptabel’ is echter een niet bestaande klasse. Bij het KWPN-stamboek wordt een onderzoek in de uitslagen van het cornageonderzoek ingedeeld in vier klassen:

  1. In orde
  2. Acceptabel
  3. Net acceptabel
  4. Niet acceptabel

Juridisch gezien valt Boet in de zwaarste klasse ‘4. Niet acceptabel’.

Boet mag blijven deelnemen aan het CO

Op 26 september 2019, tijdens de eerste beoordeling, heeft de jury besloten om het CO voor Boet niet te beëindigen. Voorwaarde is wel dat de hengst zijn gebrek moet kunnen compenseren met zeer goede verrichtingen, er geen bijgeluid hoorbaar mag zijn en bij eventuele goedkeuring dient er in het beoordelingsrapport een aantekening te worden gemaakt.

Juridisch oogpunt

De ‘Voorwaarden Centraal Onderzoek 2019’ van het KFPS bepaalt dat een afwijking geconstateerd naar aanleiding van het cornageonderzoek een reden kan zijn om het CO te beëindigen. Met deze ‘kan-bepaling’ krijgt de jury beslissingsruimte – een zogenoemde discretionaire bevoegdheid – om de hengst wel of niet door te laten gaan met de CO. In dit geval was de jury dus bevoegd om Boet verder deel te laten nemen aan het CO.

Goedkeuring niet in strijd met reglementen

Boet is uiteindelijk de verrichtingentopper van 2019 en de jury heeft daarom aan het bestuur een positief advies gegeven om Boet als dekhengst in te schrijven in het stamboek. Uiteindelijk wordt Boet op 16 november 2019 goedgekeurd.

Juridisch oogpunt

Het ‘Huishoudelijk reglement’ van het KFPS bepaalt in artikel 106 dat het een taak van de jury is om aan het bestuur advies uit te brengen, omtrent een hengst welke deelnam aan het CO, wel of niet in te schrijven als dekhengst. In principe is dit advies bindend: het bestuur mag hiervan alleen afwijken indien het advies in strijd is met de ‘regeling Hengstenkeuring’ of een ander regelement.

Met het oog op het recht is dus van belang na te gaan of het advies in strijd is met regelingen van het KFPS. Dit is niet het geval. Er was destijds in geen reglement een bepaling opgenomen welke een hengst automatisch uitsluit bij (een bepaalde klasse van) cornage. Eind vorig jaar is het Reglement Hengstenkeuring gewijzigd. Artikel 19 bepaalt nu, dat als een hengst een uitslag van het cornage-onderzoek heeft van klasse 4 ‘niet acceptabel’, de hengst wordt uitgesloten als dekhengst.

De Ledenraad is van mening dat de goedkeuring van Boet op gespannen voet staat met de doelstellingen verwoord in artikel 3 van het fokdoel:

 “Vitaliteit en gezondheid:

In de fokkerij van Friese paarden worden hoge eisen gesteld aan de volgende kenmerken die gezamenlijk bepalend zijn voor de vitaliteit en gezondheid: Geen erfelijke afwijkingen, vruchtbaarheid (hengsten en merries) en vitaliteit (duurzaam en gezond).”

Bepaald wordt in het fokdoel dat de onderdelen van het component ‘vitaliteit en gezondheid’ worden vertaald naar selectiecriteria. Tevens hoeft de jury de hengsten niet te toetsen aan het fokdoel. Het Huishoudelijk reglement bepaalt dat de jury tot taak heeft de selectie van hengsten conform het Reglement Hengstenkeuring (artikel 106, eerste lid). Zoals hierboven beschreven stond er bij de goedkeuring van Boet niets in het Regelement Hengstenkeuring over uitsluiting als dekhengst bij (een bepaalde klasse van) cornage.

Publicatie beoordelingsrapport

Nu Boet is goedgekeurd dient in zijn beoordelingsrapport een melding gemaakt te worden van het feit dat bij de hengst cornage is geconstateerd. Een citaat uit het rapport:

“Bij Boet 516 is cornage vastgesteld. Bij cornage is er sprake van een verlamming van de (linker) stemband, waardoor de luchtdoorgang belemmerd kan worden. Cornage komt voor in verschillende gradaties. In de meeste gevallen heeft cornage een erfelijke oorzaak. Cornage kan echter ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld droes of een ernstige verkoudheid. De oorzaak van cornage is in een individueel geval achteraf lastig vast te stellen.

 De keelopnames van Boet 516 zijn door de KWPN-cornagecommissie beoordeeld. Volgens de KWPN-normering is de diagnose van de commissie dat de hengst in de categorie ‘net niet acceptabel’ valt. Desondanks kan gesteld worden dat de hengst geen zichtbaar of hoorbaar last heeft gehad van cornage tijdens de training.

 De Hengstenkeuringsjury heeft de afweging gemaakt dat de hengst qua exterieur en verrichtingsbeeld toereikend compenseert om, ondanks het geconstateerde beeld ten aanzien van cornage, tot de fokkerij toegelaten te kunnen worden. Bij gebruik van de hengst moet er rekening mee gehouden worden dat er een verhoogde kans is op cornage bij de nakomelingen.”

Dit beoordelingsrapport is in februari 2020 gepubliceerd door het KFPS. Een globale verslaggeving over de nieuwe hengsten in de Phryso verscheen eerder, waardoor er in december 2020 al bekend werd dat Boet een verlamming heeft aan zijn stemband.

Juridisch oogpunt:

Het bestuur erkent dat het belangrijk is dat het beoordelingsrapport kort na de goedkeuring wordt gepubliceerd. Op die manier worden fokkers op de hoogte gesteld van eventuele gebreken van een nieuwe dekhengst, zodat zij daarmee bij de keuze van een dekhengst rekening kunnen houden. In de bestuursvergadering van 12 december 2019 is daarom besloten dat in het vervolg rapportage van de goedgekeurde hengsten een week na goedkeuring gepubliceerd zullen worden. Dit is echter (nog) niet vastgelegd in een regeling van het KFPS.

Nieuwe jury

De Ledenraad, het hoogste orgaan van het KFPS, wil geen erfelijke gebreken zien bij de goedgekeurde hengsten en vindt dan ook dat de jury een verkeerde afweging heeft gemaakt door Boet goed te keuren. De Ledenraad was tegen herbenoeming van de juryleden: Harrie Draaier, Jaap Boersma en Frenk Jespers. Deze jury had volgens de Ledenraad al een zogenoemde ‘gele kaart’ door goedkeuring van Siert 499 (v. Dries 421) in 2016, omdat Siert witte haren heeft op zijn voorhoofd en op zijn lichaam. Volgens de Ledenraad heeft door het goedkeuren van Boet de jury een tweede gele kaart ontvangen. Twee keer geel is rood. Het CO wordt begin november 2020 tijdelijk stilgelegd. Uiteindelijk wordt er op 27 november 2020 een nieuwe jury benoemd: Piet Bergsma (voorzitter) en Corrie Terpstra. Eén maand later – op 29 december 2020 – wordt het laatste jurylid Reijer van Woudbergh benoemd.

Juridisch oogpunt

Het is vanuit juridisch oogpunt niet terecht dat er een ‘gele kaart’ wordt gegeven aan de jury. Zoals hiervoor vermeld heeft de jury volgens de regelementen van het KFPS beslist, waardoor zij géén ‘overtreding’ hebben begaan. Hierbij dient in het oog te worden gehouden dat de jury bij de beoordeling van een hengst autonoom is (artikel 106, derde lid van het Huishoudelijk regelement). Dit betekent dat zij zonder bemoeienis van buitenaf handelen.

Daarnaast heeft de Ledenraad niet de statutaire bevoegdheid om vooraf aanwijzingen aan het bestuur te geven inzake de benoeming van de jury. Het benoemen van juryleden is reglementair een taak van het bestuur (artikel 22, negende lid van de Statuten en artikel 106, zesde en zevende lid van het Huishoudelijk Reglement). Indien de Ledenraad dus op voorhand aangeeft dat herbenoeming van de bestaande juryleden niet gewenst is, dan treedt zij in feite in een bevoegdheid die voorbehouden is aan het bestuur.

Wel dient het bestuur de benoeming van de juryleden aan de Ledenraad voor te leggen. Deze voordracht is bindend. Het bindende karakter kan worden ontnomen wanneer uit stemming naar voren komt dat minstens 2/3 van de Ledenraad het niet eens is met de voordracht van een bepaald jurylid. De Ledenraad kan dan dus het voorstel van het bestuur achteraf afwijzen. Het voorstel van het bestuur, inhoudende herbenoeming van Harrie Draaier en Frenk Jespers, wordt waarschijnlijk door de Ledenraad op deze manier afgewezen. Hierdoor was het bestuur wel genoodzaakt om ‘nieuwe’ juryleden voor te dragen.

Uitbreiding bestuur

Om de onrust te bedwingen is in de buitengewone ledenraadsvergadering op 3 oktober 2020 beslist om het bestuur uit breiden van vijf naar zeven leden. Daarnaast is de voorzitter, de heer Wiebe Wieling, per 1 oktober 2020 afgetreden als gevolg van een verschil van inzicht binnen het bestuur over het te volgen beleid van de vereniging. Hierdoor zijn er drie nieuwe bestuursleden aangesteld. De nieuwe bestuursleden, allen afkomstig uit de Ledenraad, zijn:

  • Jan Raaijmakers van Fokvereninging Het Friesche paard Zuid-Nederland;
  • Anita van Kempen-Elberse van Fokvereniging Het Friesche Paard Limburg;
  • Roelof Bos van Fokvereninging It Fryske Hynder.

Deze namen zijn op 12 oktober 2020 naar buiten gebracht.

Juridisch oogpunt

In de statuten van het KFPS is bepaald dat het bestuur uit minimaal vijf leden bestaat en dat deze leden worden benoemd door de Ledenraad. Normaliter worden bestuursleden door middel van verkiezingen in een gewone vergadering van de Ledenraad gekozen. Echter is er in de statuten ook vastgelegd dat bij belet (schorsing, ziekte of afwezigheid) en/of ontstentenis (aftreden, ontslag of overlijden) van de meerderheid van de bestuursleden de Ledenraad kan besluiten dat zij één of meer leden van de Ledenraad met de betreffende bestuurstaken belast. Deze tijdelijke bestuursleden moeten voor die periode als lid van de Ledenraad worden geschorst.

Destijds was er slechts sprake van ontstentenis van één bestuurslid, te weten de voorzitter van het KFPS-bestuur de heer Wieling. Er was dus geen sprake van belet/ontstentenis van een meerderheid in het bestuur. Daarom was de Ledenraad in oktober 2020 niet bevoegd om tijdelijk Ledenraadsleden aan het bestuur toe te voegen. Artikel 21, lid 5 van de Statuten bepaalt in dat geval dat het bestuur verplicht is op de eerstvolgende ledenvergadering een verkiezing te agenderen. Nadat op 6 november 2020 vicevoorzitter Geralt Pots en bestuurslid Sieneke Mekkes besluiten per direct uit het stamboekbestuur te stappen, is er wel sprake van een ontstentenis van een meerderheid van de bestuursleden (3 van de 5 bestuursleden waren toen afgetreden).

Let wel, Raaijmakers, Van Kempen-Elberse en Bos kunnen alleen tijdelijk als bestuurders optreden. Er zal door verkiezingen tijdens de voorjaarsvergadering van de Ledenraad gekozen moeten worden wie de uiteindelijke bestuurders zullen zijn.

Conclusie

Juridisch gezien verdient de gang van zaken in het Boet-dossier niet de schoonheidsprijs. Er is door de jury, het bestuur of de Ledenraad uiteindelijk niet gehandeld in strijd met de statuten en/of reglementen.

Opmerking achteraf

In de Leeuwarder Courant verscheen donderdag 18 februari 2021 – toen mijn onderzoek reeds was afgerond – het bericht dat de heer Gerrit Mastenbroek in opdracht van het KFPS-bestuur een onderzoek zal uitvoeren naar de gebeurtenissen naar aanleiding van de keuring.

Mijn onderzoek is alleen gebaseerd op de openbaar toegankelijke bronnen en richt zich op de juridische aspecten.

Mevrouw mr. J. (Josien) Kuiper

ADVOCATENKANTOOR ALDERSE BAAS

Wij zijn er om jou te helpen!

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten